എം. പി. പരമേശ്വരന്: നവഭൗതികവാദിയായ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്തകന് – ടി ടി ശ്രീകുമാർ
എം. പി. പരമേശ്വരന് അവസാനയാത്ര പറയുമ്പോള് കേരളത്തിനുവേണ്ടി അനവരതം സ്പന്ദിച്ച ഒരു ഹൃദയമാണ് നിശ്ചലമാകുന്നത്. രണ്ട് ദിവസം മുന്പ് മഹാനായ എം. പി. പരമേശ്വരന് നവമലയാളി നല്കിയ പുരസ്കാരത്തിന് ഇനി ഒരു അര്ത്ഥമേയുള്ളു – വിടപറയുന്നതിനു മുന്പ് അദ്ദേഹത്തെ ആത്മാര്ഥമായി ആദരിക്കാന് കഴിഞ്ഞു കേരളത്തിന് എന്ന വിനീതമായ ആത്മസ്വാന്ത്വനം.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം, അക്ഷരാര്ത്ഥത്തില്, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ പൊതുബുദ്ധിജീവിയുടെ നഷ്ടത്തെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് – ശാസ്ത്രത്തെ സമൂഹത്തിൽനിന്നോ, സോഷ്യലിസത്തെ പരിസ്ഥിതിയിൽനിന്നോ, അറിവിനെ മനുഷ്യരുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽനിന്നോ വേർതിരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച ഒരു ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മോസ്കോ പവർ എൻജിനീയറിങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്ന് ന്യൂക്ലിയർ എൻജിനീയറിങ്ങിൽ പരിശീലനം നേടുകയും ബാർക്കുമായി (BARC) ഔദ്യോഗികമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ഒടുവിൽ ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനത്തിനായി സ്വയം സമർപ്പിക്കുന്നതിനായി ആ സ്ഥാപനപരമായ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ഉപേക്ഷിക്കുകയാണുണ്ടായത്. കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ (KSSP) രൂപീകരണ ശില്പികളിൽ ഒരാളായി മാറിയ അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് ഭാരത് ഗ്യാൻ വിഗ്യാൻ സമിതിയിലും ഇന്ത്യയിലെ വിപുലമായ ജനകീയ ശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനത്തിലും നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
കേരളത്തോടുള്ള അസാധാരണമായ സ്നേഹമായിരുന്നു എം. പി.യെ വേറിട്ടുനിർത്തിയത്, എന്നാൽ അത് ഇടുങ്ങിയ പ്രാദേശികവാദമായിരുന്നില്ല. കൂടുതൽ ജനാധിപത്യപരവും സമത്വപൂർണ്ണവും പാരിസ്ഥിതികമായി നിലനിൽക്കുന്നതും ബൗദ്ധികമായി സ്വതന്ത്രവുമായ മറ്റൊരു ജീവിതരീതിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനുള്ള ഒരു പരീക്ഷണശാലയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന് കേരളം. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സോഷ്യലിസം പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ഒരു തത്ത്വസംഹിതയുടെ ഭരണപരിപാലനം മാത്രമായി ഒതുങ്ങിനിന്നില്ല. “നാലാം ലോകം” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവാദപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ, സോവിയറ്റ് പരീക്ഷണത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം സോഷ്യലിസത്തെ പുനർചിന്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചവയായിരുന്നു. മാർക്സിയൻ ചിന്തകളെ ഗാന്ധിയൻ വികേന്ദ്രീകരണം, പരിസ്ഥിതിയുടെ പരിധികൾ, ജനാധിപത്യം, ഉപഭോഗസംസ്കാരത്തിന്റെ വിമർശനം എന്നിവയുമായി സമന്വയിപ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദാര്ശനിക ചിന്താ പരിസരം. സോഷ്യലിസത്തെ ഒരു സ്ഥിരസങ്കൽപ്പമായി കാണുന്നതിന് പകരം, അതിനെ ഒരു വികസ്വര ബൗദ്ധിക പദ്ധതിയായി മനസ്സിലാക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നദ്ധതയായിരുന്നു ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം.
തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, മാനവിക വിഷയങ്ങളിൽ “ന്യൂ മെറ്റീരിയലിസം” (New Materialism) എന്ന സൈദ്ധാന്തിക പദാവലി സ്വീകാര്യമാകുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ആ വിചാരമാതൃക മുന്കൂട്ടിക്കണ്ട എം. പി.യെ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ സൈദ്ധാന്തിക ‘ന്യൂ മെറ്റീരിയലിസ്റ്റ്’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ പദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമകാലിക തത്ത്വചിന്താശാഖയെ അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായി പിന്തുടർന്നു എന്നല്ല ഇതിനർത്ഥം. മറിച്ച്, ഒരു ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞൻ എന്ന നിലയിലും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ എന്ന നിലയിലും, ദ്രവ്യത്തെ മനുഷ്യന്റെ ചൂഷണത്തിന് വിധേയമാകുന്ന കേവലമൊരു വിഭവമായി മാത്രമല്ല, ഊർജ്ജം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ, മാനവ ആവശ്യങ്ങൾ, ഗ്രഹത്തിന്റെ അതിരുകൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയത്. ശാസ്ത്രീയ ധാരണകളെ ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ളതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവനുമുള്ള പരിശ്രമം. പ്രകൃതിയും സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള കർശനമായ വേർതിരിവുകളെ മറികടക്കാനുള്ള സമകാലിക അക്കാദമിക് ശ്രമങ്ങളെ അദ്ദേഹം മുൻകൂട്ടി കണ്ടിരുന്നു. ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ ഒരു പരിവർത്തനാത്മക സാമൂഹിക പദ്ധതിക്കുള്ളിൽ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കണം എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനത്തെ നിര്വചിക്കുന്ന സൈദ്ധാന്തിക രചനകളായിരുന്നു അദ്ദേഹം നമുക്ക് നല്കിയത്.
കേരളത്തിലെ ആണവ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ കാലത്താണ് എം. പി-യുമായുള്ള എന്റെ വ്യക്തിപരമായ ബന്ധം ഏറെ അർത്ഥവത്തായത്. ആണവോർജ്ജത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് അയുക്തികമോ ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമോ ആയി എളുപ്പത്തിൽ തള്ളിക്കളയാമായിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, ഒരു ആണവ ശാസ്ത്രജ്ഞനായി പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ എം. പി-യുടെ സാന്നിധ്യത്തിന് പ്രത്യേക ബൗദ്ധിക പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. കെ. വി. സുരേന്ദ്രനാഥിനും എം. എൻ. പ്രസാദിനുമൊപ്പം അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ പരിസ്ഥിതി സമരങ്ങള്ക്ക് വിലമതിക്കാനാവാത്ത ബൗദ്ധിക – രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയാണ് നൽകിയിട്ടുള്ളത്. പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിരോധമെന്നത് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിഷേധമല്ലെന്നും; മറിച്ച്, കൂടുതൽ ജനാധിപത്യപരമായ ഒരു ശാസ്ത്രത്തെ ആവശ്യപ്പെടലാണെന്നും അവരുടെ ഇടപെടലുകൾ തെളിയിച്ചു – സാങ്കേതിക അപകടസാധ്യതകൾ ആര് സഹിക്കുന്നു, വികസന മുൻഗണനകൾ ആര് നിശ്ചയിക്കുന്നു, നമ്മുടെ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഒടുവിൽ ഏത് തരം ജീവിതമാണ് സാധ്യമാക്കുന്നത് എന്നൊക്കെ മൂലധനത്തോടും ഭരണകൂടങ്ങളോടും ചോദിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞാനമാണ് അദ്ദേഹം ഉയര്ത്തിപ്പിടിച്ചത്.
ഒരുപക്ഷേ ഞാൻ എം. പി-യെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, മറ്റൊരു കേരളം, മറ്റൊരു ഇന്ത്യ, മറ്റൊരു ലോകം എന്നിവ സാധ്യമാക്കാനാകുമെന്ന് നിരന്തരം വിശ്വസിക്കുയും, മാര്ക്സിസം നമ്മുടെ അടിസ്ഥാന ധാരണകളെ ഊര്ജ്ജപ്പെടുത്തുമ്പോള് ആ ചിന്തകള് കേവലം കാല്പ്പനികമായ ആശയങ്ങളായി അവശേഷിക്കുകയില്ലെന്നും ദൃഡമായി വിശ്വസിച്ചിരുന്ന മനീഷി ആയിട്ടാണ്. ശാസ്ത്രബോധം, പാരിസ്ഥിതിക ഉത്തരവാദിത്തം, വികേന്ദ്രീകൃത ജനാധിപത്യം, സ്വന്തം ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കാനും പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുമുള്ള സാധാരണക്കാരുടെ ശേഷിയിലുള്ള ആഴമേറിയ വിശ്വാസം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താനാവാത്ത ഒന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സോഷ്യലിസം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയ സംവാദങ്ങൾക്ക് അടിവരയിട്ട നൈതിക ചക്രവാളം മാനവികതയുടെ വലിയ അളവുകോലുകള് കൊണ്ട് തിരിച്ചറിയപ്പെടാനുള്ളവയാണ്. അറിവ് മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ വിപുലീകരിക്കണം, വികസനം ഒടുവിൽ കൂട്ടായ ജീവിതത്തിന്റെ കൂടുതൽ നീതിയുക്തവും സുസ്ഥിരവുമായ ഒരു സഹകരണാത്മക രൂപത്തെ സാധ്യമാക്കണം – ഇതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ എക്കാലത്തെയും മുദ്രാവാക്യം.
വൈരുദ്ധ്യാത്മക സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ദ്രവ്യം, ജീവൻ, പ്രകൃതി, അദ്ധ്വാനം, സമൂഹം എന്നിവയെ വ്യത്യസ്ത മേഖലകളായല്ല, മറിച്ച് പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രക്രിയകളായാണ് എം.പി. നോക്കിക്കാണാൻ ശ്രമിച്ചത്. ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞന്, മാര്ക്സിസ്റ്റ് എന്നീ നിലകളിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം ഇതില് നിർണ്ണായകമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ശാസ്ത്രം എന്നത് നിർജ്ജീവമായ ദ്രവ്യത്തിനുമേലുള്ള സാങ്കേതിക ആധിപത്യം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് “പ്രകൃതി പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള” ധാരണയായിരുന്നു. അതേസമയം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിബോധം സോഷ്യലിസ്റ്റ് പുരോഗതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഉൽപ്പാദനകേന്ദ്രീകൃതമായ (productivist) സങ്കൽപ്പങ്ങളെ ചോദ്യംചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തെ നിരന്തരം പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബദൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ, മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം മുൻകാല സോഷ്യലിസ്റ്റ് പരീക്ഷണങ്ങൾ അവഗണിച്ച ഒന്നാണെന്നും അതിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നും മനസ്സിലാക്കുന്നതായിരുന്നു. ആ അർത്ഥത്തിൽ, എം.പി.യെ ഒരു ‘പ്രോട്ടോ-ന്യൂ-മെറ്റീരിയലിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ്’ (proto-new-materialist Marxist) ആയി വായിക്കാൻ കഴിയും: ദ്രവ്യം എന്നത് മനുഷ്യന്റെ കയ്യേറ്റത്തിനായി കാത്തിരിക്കുന്ന നിഷ്ക്രിയമായ വസ്തുവായിരുന്നില്ല, പ്രകൃതി വെറുമൊരു വിഭവശേഖരമായിരുന്നില്ല, ജീവൻ എന്നത് അതിരുകളില്ലാതെ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഉൽപ്പാദനത്തിലേക്കും ഉപഭോഗത്തിലേക്കും ഒതുക്കപ്പെടാവുന്ന ഒന്നും അല്ലായിരുന്നു. ബൂര്ഷ്വാ മൂല്യബോധത്തെ തള്ളിക്കളയുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്താമാതൃക. അതിനു പരിമിതികള് ഉണ്ടായിരുന്നു, അതില് വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിനു സ്വഭാവികമായും സംശയാസ്പദമായിത്തോന്നുന്ന ആശയവാദ ഘടകങ്ങള് അതിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാല് ആത്യന്തികമായി ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തെ ഉള്ക്കൊള്ളാനുള്ള സന്നദ്ധത അതിനൊരിക്കലും നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മക ഭൗതികവാദം ക്രമേണ ഒരു പാരിസ്ഥിതിക ഭൗതികവാദമായി (ecological materialism) മാറുകയായിരുന്നു; ഭൗതിക ലോകത്തിന്റെ കർതൃത്വത്തെയും (agency) അതിരുകളെയും അംഗീകരിക്കാനും, മനുഷ്യന്റെ മോചനത്തെ ജീവന്റെ തന്നെ സുസ്ഥിരമായ പുനരുൽപ്പാദനത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താനാവാത്ത ഒന്നായി വിഭാവനം ചെയ്യാനും അത് സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തില്നിന്ന് പഠിക്കുക എന്നത് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ പ്രയോഗമാണ്. അദേഹം മൂലധനത്തിന്റെ ആഘോഷങ്ങളെ അവിശ്വസിച്ചു. സോഷ്യലിസ്റ്റ് സാമൂഹിക നിര്മ്മാണത്തിലെ അമിതാധികാര പ്രവണതകളെ നിരാകരിച്ചു.
ഇപ്പോള് നമ്മുടെ മനസ്സില് ബാക്കിയാവുന്നത് അദ്ദേഹത്തോടുള്ള പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ എന്തെങ്കിലും പഴയ വിയോജിപ്പുകളല്ല, മറിച്ച്, നവമാനവികതയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിചാരങ്ങളാണ്, ഉദാത്തങ്ങളായ ചില സങ്കല്പങ്ങളാണ്.
വിടനൽകുന്നു, കേരളത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ട എം. പി, താങ്കൾക്ക്. താങ്കള് ഉയർത്തിയ ചോദ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു – താങ്കൾ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തിരഞ്ഞ ഉത്തരങ്ങൾ ലോകത്തിന് കൂടുതൽ ആവശ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു.
എം.പി ഇവിടെത്തന്നെ ഉണ്ടാവും; മരണാനന്തരവും നമുക്ക് കൂടുതല് അടുത്തിരിക്കാന്, കൂടുതല് സംവദിക്കാന്, നവസാമൂഹികതക്കായി കൂടുതല് കൂടുതല് മനസ്സുകളെ ഒരുമിച്ചു ചേര്ത്തുനിര്ത്താന്.
Be the first to write a comment.